Basiskennis
Angiotensine: angiotensine I en II, het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS), ACE2 en wat de registers van de FDA laten zien
Angiotensine is een familie van kleine peptidehormonen die uit een eiwit van de lever, angiotensinogeen, worden geknipt. De belangrijkste actieve vorm, angiotensine II, vernauwt de bloedvaten en laat het lichaam zout en water vasthouden; beide verhogen de bloeddruk. Deze pagina laat zien hoe één voorloper acht angiotensines oplevert, hoe renine en ACE het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) in gang zetten, wat de receptoren AT1 en AT2 doen, hoe ACE2 en angiotensine 1-7 een tegenwicht vormen en welke geneesmiddelen in de registers van de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA op dit systeem ingrijpen, waaronder angiotensine II zelf. Alle gegevens komen uit UniProt, PubChem, MeSH, PubMed of de databanken en bijsluiters van de FDA.
Wat angiotensine is
MeSH, de trefwoordenlijst van de Amerikaanse National Library of Medicine, omschrijft de angiotensines als oligopeptiden die belangrijk zijn voor de regeling van de bloeddruk, via vernauwing van de bloedvaten, en van de vochtbalans, via het renine-angiotensinesysteem. Het zijn peptidehormonen, en zeer korte: de langste telt tien aminozuren.
Ze komen uit een veel groter eiwit, angiotensinogeen. Volgens UniProt maakt de lever het aan en geeft hij het af aan het bloed; MeSH voegt toe dat de lever het aanmaakt als reactie op een gedaalde bloeddruk. Angiotensinogeen zelf is niet actief; de angiotensines worden er door een reeks enzymen na elkaar uit geknipt.
De naam werd in 1958 vastgelegd, toen Braun-Menéndez en Page in Science het stuk „Suggested revision of nomenclature: angiotensin” publiceerden (PMID 17750687; PubMed geeft er geen samenvatting bij, dus we noemen alleen de titel). Werk uit 1956 gebruikt nog de oudere naam hypertensine: Skeggs en collega’s lieten aan geïsoleerde rattennieren zien dat „hypertensine II” de vaten sterk vernauwt en „hypertensine I” niet, en wonnen het enzym dat het ene in het andere omzet uit paardenplasma (PMID 13295487). Bronnen: MeSH D000809 en D000808; UniProt P01019; PubMed zoals vermeld. Geraadpleegd op 12 november 2026.
Eén voorloper, acht angiotensines: angiotensine I, II, III, IV, 1-9, 1-7, 1-5 en 1-4
Alle angiotensines komen uit de eerste tien aminozuren van de rijpe angiotensinogeenketen, de posities 25 tot en met 34 van de menselijke voorloper van 476 aminozuren die het gen AGT levert. Elk enzym knipt aan het ene of het andere uiteinde een stukje verder. UniProt deelt de zes belangrijkste zo in:
- Angiotensinogeen (25–476, 452 aminozuren): de voorloper uit de lever; de posities 1–24 vormen een signaalvolgorde die vóór de afgifte wordt verwijderd.
- Angiotensine I (25–34, 10 aminozuren): DRVYIHPFHL. Door renine uit angiotensinogeen geknipt; volgens MeSH heeft het zelf maar een beperkte biologische werking.
- Angiotensine 1-9 (25–33, 9 aminozuren): DRVYIHPFH. Ontstaat uit angiotensine I wanneer ACE2 het laatste aminozuur verwijdert.
- Angiotensine II (25–32, 8 aminozuren): DRVYIHPF. Ontstaat uit angiotensine I wanneer ACE de laatste twee aminozuren verwijdert. De belangrijkste actieve vorm.
- Angiotensine 1-7 (25–31, 7 aminozuren): DRVYIHP. Gevormd door ACE2 uit angiotensine II of door ACE uit angiotensine 1-9; werkt op de receptor MAS1.
- Angiotensine III (26–32, 7 aminozuren): RVYIHPF, angiotensine II zonder zijn eerste aminozuur. Volgens UniProt stimuleert het de afgifte van aldosteron.
- Angiotensine IV (27–32, 6 aminozuren): VYIHPF, angiotensine III zonder zijn eerste aminozuur.
- UniProt noemt daarnaast de kortere stukken angiotensine 1-5 en 1-4, die ACE uit angiotensine 1-9 maakt, en angiotensine A: daarin zetten witte bloedcellen het eerste aminozuur van angiotensine II om van aspartaat in alanine; het bindt even sterk aan de AT1-receptor en sterker aan de AT2-receptor. Volgens MeSH verschilt het aminozuur op positie 5 van angiotensine II tussen diersoorten. PubChem geeft voor angiotensine I de brutoformule C62H89N17O14 en een molecuulmassa van 1.296,5 (CID 3081372), voor angiotensine II C50H71N13O12 en 1.046,2 (CID 172198) en voor angiotensine 1-7 C41H62N12O11 en 899,0 (CID 123805). Bronnen: UniProt P01019; MeSH D000803 en D000804; PubChem zoals vermeld. Geraadpleegd op 12 november 2026.
Het renine-angiotensine-aldosteronsysteem, stap voor stap
MeSH beschrijft het renine-angiotensinesysteem als een systeem van op elkaar inwerkende onderdelen dat de bloeddruk regelt. Op volgorde gelezen beschrijven de openbare bronnen deze keten:
- Renine (nier) knipt angiotensine I uit angiotensinogeen. Volgens UniProt is dat de enige bekende functie van renine, en het knipt als reactie op een lage bloeddruk. De Amerikaanse bijsluiter van Tekturna voegt toe dat de nier renine afgeeft als het bloedvolume en de doorbloeding van de nier afnemen, en dat angiotensine II de afgifte van renine weer remt, wat de kring sluit.
- Angiotensineconverterend enzym, ACE (het meest in long, nier, hart, maag-darmkanaal en prostaat), haalt twee aminozuren van angiotensine I af en vormt zo angiotensine II. Volgens MeSH en UniProt breekt hetzelfde enzym ook bradykinine af, een peptide dat de vaten verwijdt.
- Angiotensine II op de AT1-receptor (bloedvaten, nier, bijnier en andere weefsels) vernauwt de bloedvaten, laat de nier meer zout en water vasthouden en stimuleert de afgifte van aldosteron.
- Aldosteron (bijnierschors) is een steroïdhormoon, geen peptide. Volgens MeSH laat het de nier op zijn beurt nog meer zout en water vasthouden. Met aldosteron erbij spreekt men van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS).
- ACE2 en angiotensine 1-7 (hart, nier, testis, darm en de binnenwand van de bloedvaten): ACE2 zet angiotensine II om in angiotensine 1-7, dat op de receptor MAS1 werkt en tegenwicht biedt aan angiotensine II.
- Bronnen: MeSH D012084, D012083 en D007703; UniProt P00797 (renine), P12821 (ACE), Q9BYF1 (ACE2), P01019; Amerikaanse bijsluiter van Tekturna (maart 2024), rubriek 12.1. Geraadpleegd op 12 november 2026.
De receptoren en het tegenwicht: AT1, AT2, ACE2 en MAS1
Angiotensine II werkt via twee receptoren, en het systeem heeft zijn eigen rem:
- AT1-receptor (gen AGTR1, 359 aminozuren): volgens UniProt de receptor voor angiotensine II die de bloeddruk en het vasthouden van natrium door de nier regelt; hij koppelt aan Gq-eiwitten, activeert fosfolipase C en verhoogt het calcium in de cel. Volgens MeSH leidt activering tot vaatvernauwing en natriumretentie, en komt hij sterk voor in hart en bloedvaten, nier, hormoonstelsel en zenuwstelsel.
- AT2-receptor (gen AGTR2, 363 aminozuren): eveneens een receptor voor angiotensine II. MeSH vermeldt dat hij vooral in foetaal weefsel sterk voorkomt en dat veel van zijn effecten, zoals vaatverwijding en natriumverlies, tegengesteld zijn aan die van AT1; UniProt noemt een zeer hoge aanmaak in foetale nier en darm.
- ACE2 (805 aminozuren): een verwant van ACE dat één aminozuur verwijdert in plaats van twee. UniProt noemt het een onmisbaar tegenregulerend enzym van het systeem; volgens MeSH werkt het 400 keer efficiënter op angiotensine II dan op angiotensine I. De ontdekkers meldden in 2000 dat de ACE-remmers lisinopril en captopril het niet remmen (PMID 10969042). UniProt vermeldt ACE2 ook als de receptor waarmee de coronavirussen SARS-CoV en SARS-CoV-2 cellen binnendringen.
- MAS1-receptor (325 aminozuren): volgens UniProt de receptor die vooral door angiotensine 1-7 wordt geprikkeld, onderdeel van wat UniProt de beschermende, tegenregulerende arm van het systeem noemt; aan angiotensine 1-7 worden vaatverwijdende en antidiuretische effecten toegeschreven (afgeleid van verwante soorten).
- Angiotensine IV heeft nog een tweede leven: onze gids over dihexa gaat over een synthetische verbinding op het skelet van angiotensine IV, waarvoor een ander aangrijpingspunt is voorgesteld. Bronnen: UniProt P30556, P50052, Q9BYF1, P04201, P01019; MeSH D044140, D044139 en D000085962; PubMed 10969042 en 10924499 (alleen titel). Geraadpleegd op 12 november 2026.
Angiotensine in de registers van de FDA
Angiotensine II is zelf een geregistreerd geneesmiddel, en drie klassen geneesmiddelen remmen het systeem op verschillende plaatsen. De tabel hieronder geeft per groep één voorbeeld uit Drugs@FDA (gezocht op werkzame stof op 12 november 2026), met het jaar waarin de oorspronkelijke aanvraag werd goedgekeurd.
De bijsluiter van Giapreza beschrijft angiotensine II als een van nature voorkomend peptidehormoon dat de bloeddruk verhoogt door vaatvernauwing en meer afgifte van aldosteron, via de AT1-receptor van de gladde spiercellen in de vaatwand. De ACE-remmers gaan terug op een artikel uit 1977 in Science, waarin Ondetti, Rubin en Cushman beschreven hoe ze uit een model van de actieve plaats van het enzym een nieuwe klasse oraal werkzame remmers ontwierpen (PMID 191908). De bijsluiters van Cozaar en Tekturna dragen een omkaderde waarschuwing: geneesmiddelen die rechtstreeks op het renine-angiotensinesysteem werken, kunnen het ongeboren kind beschadigen en doden. De tabel is geen volledige lijst; alleen al voor captopril en losartan telt Drugs@FDA tientallen aanvragen. Deze pagina geeft de Amerikaanse registers weer, niet de registratiestatus in Nederland, België of de EU.
Bronnen: Drugs@FDA via openFDA, gezocht op werkzame stof (oorspronkelijke goedkeuringsdata; gegevens bijgewerkt op 10 november 2026); huidige Amerikaanse bijsluiters van Giapreza (juli 2026), Cozaar (januari 2026), Tekturna (maart 2024) en captopril met hydrochloorthiazide (februari 2023); PubChem CID 44093 en 3961; PubMed 191908. Geraadpleegd op 12 november 2026. Doseringen nemen we bewust niet over; geneesmiddelen die zelf peptiden zijn, staan op onze pagina over door de FDA goedgekeurde peptiden.
Medibact maakt en verkoopt geen peptiden. Wij leveren bacteriostatisch water van USP-kwaliteit, gemaakt in de VS, uitsluitend voor onderzoek, en publiceren naslagmateriaal zoals deze pagina.
Geneesmiddelen op het renine-angiotensinesysteem in de registers van de FDA
| Product | Aanvraag | Goedgekeurd | Wat het is en hoe het met angiotensine samenhangt |
|---|---|---|---|
| Giapreza (angiotensine II) | NDA 209360 | 2017 | Synthetisch menselijk angiotensine II, een peptide, toegediend als infuus in een ader. Indicatie volgens de bijsluiter: de bloeddruk verhogen bij volwassenen met septische of andere distributieve shock. |
| Capoten (captopril) | NDA 018343 | 1981 | Een ACE-remmer, geen peptide. Een Amerikaanse bijsluiter van captopril noemt het de eerste van een nieuwe klasse bloeddrukverlagers. Drugs@FDA vermeldt het merk Capoten als niet meer in de handel. |
| Cozaar (losartan) | NDA 020386 | 1995 | Een angiotensine II-receptorblokker (sartaan) op de AT1-receptor; de bijsluiter noemt het een niet-peptidemolecuul. Indicaties: hoge bloeddruk en twee andere in de bijsluiter genoemde toepassingen. |
| Tekturna (aliskiren) | NDA 021985 | 2007 | Een directe reninremmer, die één stap vóór de ACE-remmers ingrijpt. Indicatie: hoge bloeddruk. |
Eén voorbeeld per groep; bron: Drugs@FDA via openFDA en de huidige Amerikaanse bijsluiter van elk product, geraadpleegd op 12 november 2026. Dit is de Amerikaanse status, geen uitspraak over registratie in Nederland, België of de EU.
Wat is angiotensine?
Angiotensine is een familie van kleine peptidehormonen die de bloeddruk en de vochtbalans regelen. MeSH omschrijft de angiotensines als oligopeptiden die via het renine-angiotensinesysteem belangrijk zijn voor de regeling van bloeddruk en vochthuishouding. Ze komen allemaal uit één voorloper, angiotensinogeen, dat de lever aanmaakt en aan het bloed afgeeft.
Wat doet angiotensine II?
Volgens UniProt werkt angiotensine II rechtstreeks op de gladde spieren van de bloedvaten als sterke vaatvernauwer, beïnvloedt het via het sympathische zenuwstelsel de kracht en snelheid van de hartslag, en verandert het hoe de nier natrium en water opneemt door de bijnierschors aldosteron te laten maken. Het werkt via de receptoren AT1 en AT2.
Wat is het verschil tussen angiotensine I en angiotensine II?
Lengte en werking. Angiotensine I telt tien aminozuren (DRVYIHPFHL) en heeft volgens MeSH maar een beperkte biologische werking. Het angiotensineconverterend enzym haalt de laatste twee eraf; zo ontstaat angiotensine II van acht aminozuren (DRVYIHPF), volgens MeSH een sterke maar kortlevende vaatvernauwer. PubChem geeft angiotensine I een molecuulmassa van 1.296,5 en angiotensine II van 1.046,2.
Wat is het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS)?
MeSH beschrijft het renine-angiotensinesysteem als een bloeddrukregelend systeem van renine, angiotensinogeen, angiotensineconverterend enzym, angiotensine I, angiotensine II en angiotensinase. Renine uit de nier knipt angiotensinogeen uit de lever tot angiotensine I; ACE, dat in de long zit, zet het om in angiotensine II; dat vernauwt de vaten en laat de bijnierschors aldosteron afgeven, en beide laten de nier meer zout en water vasthouden. Met aldosteron erbij heet het RAAS.
Wat doet ACE?
Het angiotensineconverterend enzym haalt twee aminozuren van het uiteinde van verschillende peptidehormonen. Volgens UniProt zet het angiotensine I om in angiotensine II, maakt het het vaatverwijdende bradykinine onwerkzaam en breekt het ook substance P, neurotensine en enkefalines af. De ACE-remmers, die het blokkeren, danken er hun naam aan.
Wat is ACE2 en wat heeft het met angiotensine te maken?
ACE2 is een verwant enzym dat maar één aminozuur verwijdert. Volgens UniProt zet het angiotensine I om in angiotensine 1-9 en angiotensine II in angiotensine 1-7, en vormt het zo een tegenwicht voor angiotensine II; MeSH vermeldt dat het 400 keer efficiënter op angiotensine II werkt dan op angiotensine I. Het werd in 2000 beschreven (PubMed 10969042); de auteurs vonden dat de ACE-remmers captopril en lisinopril het niet remmen. UniProt vermeldt ACE2 ook als receptor van de coronavirussen SARS-CoV en SARS-CoV-2.
Wat is angiotensine 1-7?
Een angiotensine van zeven aminozuren (DRVYIHP), gevormd door ACE2 uit angiotensine II of door ACE uit angiotensine 1-9. UniProt vermeldt het als ligand van de receptor MAS1, met vaatverwijdende en antidiuretische effecten (afgeleid van verwante soorten), en beschrijft MAS1 als deel van de beschermende, tegenregulerende arm van het renine-angiotensinesysteem.
Welke geneesmiddelen werken op angiotensine?
Drie klassen remmen het systeem op verschillende plaatsen: reninremmers zoals aliskiren (Tekturna), ACE-remmers zoals captopril en angiotensine II-receptorblokkers (sartanen) zoals losartan (Cozaar), die op de AT1-receptor werken. Eén geneesmiddel is angiotensine II zelf: Giapreza, in de VS in 2017 goedgekeurd om de bloeddruk te verhogen bij volwassenen met septische of andere distributieve shock. De bijsluiters van Cozaar en Tekturna waarschuwen in een kader dat geneesmiddelen die rechtstreeks op dit systeem werken het ongeboren kind kunnen beschadigen en doden. Dit is de Amerikaanse status; beslissingen over een geneesmiddel liggen bij de voorschrijver.
Waar komt de naam angiotensine vandaan?
De naam werd in 1958 vastgelegd, toen Braun-Menéndez en Page in Science „Suggested revision of nomenclature: angiotensin” publiceerden (PubMed 17750687; alleen met titel genoemd, omdat PubMed er geen samenvatting bij geeft). Artikelen uit 1956, zoals het werk van Skeggs en collega’s over het converterend enzym, spreken nog van hypertensine I en hypertensine II.
Is dit medisch advies?
Nee. Deze pagina legt op basis van openbare wetenschappelijke en officiële bronnen uit wat angiotensine is. Ze geeft geen dosis, schema, referentiewaarde of aanbeveling en interpreteert geen bloeddruk- of labwaarden; wie een hier genoemd geneesmiddel gebruikt, volgt de eigen arts en de bijsluiter. Peptiden die voor onderzoek worden verkocht, dragen de vermelding „uitsluitend voor onderzoek, niet voor gebruik bij mensen”. Medibact levert bacteriostatisch water van USP-kwaliteit, gemaakt in de VS, en is niet verbonden aan een fabrikant van de hier genoemde producten.
Uitsluitend ter informatie — geen medisch advies. Deze pagina vat informatie samen uit gepubliceerd onderzoek en uit de vakdiscussie, voor educatieve doeleinden. Ze is geen medisch advies en geen aanbeveling om welke stof dan ook te gebruiken. Genoemde hoeveelheden, schema’s of combinaties zijn voorbeelden van wat is gerapporteerd, geen instructies voor u. Veel van de hier beschreven peptiden zijn onderzoeksstoffen die voor de besproken toepassingen niet zijn geregistreerd, en hun status verschilt per land. Effecten, risico’s en juridische status variëren, net als individuele omstandigheden en resultaten. Raadpleeg een gekwalificeerde, bevoegde zorgverlener voordat u een beslissing neemt. Gebruik deze inhoud niet om uzelf te diagnosticeren, te behandelen of te doseren.